Home - Weetjes - Brujas (heksen)

De heksen (brujas) van de Spaanse Pyreneeën

Schoorstenen met ‘heksen’ verschrikkers die voorkomen dat slechte wezens het huis binnenkomen. Spinnenwebben die dankzij de penicilline wonden helen. Processies ter ere van de heilige Orosia, die de vruchtbaarheid bevordert en die verlichting brengt aan de bezetenen (door de duivel)…. Traditie of angst voor vervloeking, het bijgeloof leeft voort in Aragón.

Nu zijn het populaire gebruiken, maar ze ontstonden zodat men zich kon beschermen tegen vreemde wezens die in staat waren agressief te handelen en die, volgens de christelijke interpretatie, hun macht verkregen hadden middels een pact met de duivel.

“Tussen 1880 en 1980 werden 405 personen in 200 dorpen aangewezen als heks, volgens de definities van de inquisitie. Het merendeel bestond echter uit ‘belangrijke’ personen die binnen het dorp macht hadden verworven” (volgens Ángel Gari Lacruz, doctor in de geschiedenis). Zij allen werden berecht en belandden op de brandstapel. Zij waren echter niet de enigen. Er bestonden twee verschillende types heksen: de heks/tovenaar en de heksen die meededen aan heksenbijeenkomsten/rituelen. De eerste waren degene die hielpen bij liefdes-, gezondheidsproblemen en vervloekingen. De tweede groep kwam alleen bij elkaar, gebruikte hallucinerende middelen en bedreef op verschillende manieren seks. Daarnaast bedachten ze hun kwaadaardige acties.

Schoorsteen - heksen verschrikker   Heks - Bruja
Schoorsteen met heksen verschrikker
 
   
Heks

De heksen hebben hun stempel gedrukt op de geschiedenis van Aragón, vanaf Teruel tot Huesca. Tussen 1637 en 1642 beleefde men in de vallei van Tena een duivelse bezetenheid, de belangrijkste van heel Europa. Meer dan 60 vrouwen verloren hun verstand en koning Philip IV beval aan de belangrijkste inquisiteur van Aragón om dit probleem op te lossen. Dit was niet de enige collectieve bezetenheid die geschiedde in Aragón. In de plaatsen Hecho, Luna, Gelsa en Tosos kwamen vergelijkbare incidenten voor.

De heksen eindigen nu niet meer op de brandstapel en evenmin zweren de buren gezamenlijk met hun af te rekenen. Ze worden ook niet meer vervolgd door de kerk of hun bisschoppen. In tegendeel, het beeld van de heks verslaat records in de souvenirs verkoop of als decoratief beeld. Bovendien wordt de streek waar ze leefden enorm gepromoot om toeristen te trekken. Waar is hun magie gebleven? Volgens de samenleving is deze geëvolueerd; de kracht van het geloof heeft aan intensiteit verloren en de inhoud van de mondelinge overlevering is men aan het vergeten. Het thema heeft zich echter getransformeerd in de steden. In Zaragoza vindt men handlezers, toekomst voorspellers en personen die ‘geneesmiddelen’ vervaardigen.

De magie om de wereld te begrijpen blijft echter en dit ziet men terug in de toenemende bezoeken aan waarzeggers en het succes van boeken, zoals Harry Potter of In de Ban van de Ring. Een ander voorbeeld is de interesse in verschillende drankjes om de eeuwige problemen op te lossen zoals de bekoeling van de liefde, haat of de angst voor de toekomst.

Het verhaal van het dorp Tella

Het dorp Tella in Huesca is de favoriete plaats voor de heksen om hun macabere heksensabbats te vieren. Bovendien is in dit dorp een museum dat de relatie toont tussen het dorp en hun heksen. Er doen verschillende verhalen over de heksen de ronde in Tella, maar allen worden overheerst door één heks.
Ze zeggen dat op een bepaald moment de bevolking van Tella hulp vroeg aan een heks omdat een storm een aardverschuiving had veroorzaakt en de toegangsweg naar het dorp had afgesloten. De heks bood aan om te helpen. Hij zou de grote rots in zijn eentje verplaatsen maar niemand zou mogen kijken. Bovendien zouden de buren als beloning moeten beloven hem nooit meer te vragen voor dit soort gemeentelijke werkzaamheden. De buren accepteerde de voorwaarde en de heks schoof niet alleen de rots weg maar verplaatste hem zelfs naar een berghelling opdat het niet nogmaals zou kunnen gebeuren.